Ο Άγιος Κάλλιστος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως

 

Ο  Άγιος   Κάλλιστος    γεννήθηκε   περί   τα   τέλη   του   13^ου  αιώνος   μ.Χ. και   προγυμνάσθηκε   στο   μοναχικό   βίο   και   τη  θεωρία  του ησυχασμού   στη    Σκήτη   του   Μαγουλά.  Εδώ  συναντήθηκε  με  τον  Άγιο  Αθανάσιο  το Μετεωρίτη, τον οποίο  βοήθησε να  κτίσει  το μοναστήρι  της Μεταμορφώσεως  του  Σωτήρος  στα Μετέωρα. Εμφορούμενος   από   πνεύμα   συνέσεως,  υπομονής   και   αγάπης   ο μοναχός   Κάλλιστος,   έγινε   μαθητής   του   Οσίου   Γρηγορίου   του Σιναΐτου,    το    βίο    του    οποίου    και    συνέγραψε.

Η  εμφύλια διαμάχη που είχε ξεσπάσει στο Βυζάντιο μεταξύ  αυτοκρατόρων   προξένησε   μεγάλες   συμφορές    σε  όλη  την  επικράτεια    της    αυτοκρατορίας.  Η  ερήμωση    τόσο   των   νησιών    όσο και   των   μικρών   πόλεων    εξαιτίας    των   ληστρικών    επιδρομών    και των    πολεμικών    επιχειρήσεων    διόγκωσε   την   κοινωνική     εξαθλίωση.

Το 1342, η Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους συγκροτεί επιτροπή ειρηνεύσεως και συνδιαλλαγής, την οποία στέλνει στην Κωνσταντινούπολη,   προκειμένου   να   συμφιλιώσει   τους   αυτοκράτορες  του   Βυζαντίου   Ιωάννη    Καντακουζηνό   (1347 – 1354)   και    Ιωάννη    Παλαιολόγο   (1341 – 1391).  Ηγετική    φυσιογνωμία     αυτής    της    επιτροπής    ήταν    ο   ενάρετος    ιερομόναχος   Κάλλιστος, που    εντυπωσίασε,   παρά   το  ατελέσφορο της  ειρηνευτικής προσπάθειας,   τους   αντιμαχόμενους    βασιλείς. Αργότερα  ο ιερομόναχος    Κάλλιστος   διορίζεται    από   την   Ιερά    Κοινότητα    μέλος   της   επιτροπής    του    αντιαιρετικού    κατά   των   Βογομίλων αγώνα,   την   κακόδοξη   διδασκαλία    των    οποίων  ανέκοψε  στα  πρώτά    της   βήματα.

Μετά την παραίτηση του Οικουμενικού Πατριάρχου  Ισιδώρου,  τον οικουμενικό   θρόνο   κόσμησε   ο   αγιορείτης    ιερομόναχος    Κάλλιστος, ύστερα   από   πρόταση    του   αυτοκράτορος    Ιωάννου    Καντακουζηνού. Στις   10    Ιουνίου   του  1350    γίνεται    η    εκλογή    και    η   ενθρόνιση  του  Αγίου  Καλλίστου Α’, που  πατριάρχευσε  ως  το  1353,   οπότε, απεκδύθηκε   εκουσίως   το   πατριαρχικό   αξίωμα   και    έζησε  αρχικά στην  Ιερά Μονή του   Αγίου   Μάμαντος,   στην   Κωνσταντινούπολη.  Ο  αυτοκράτορας   Ιωάννης    Καντακουζηνός   ζήτησε επίσημα την επιστροφή   του  Αγίου  στον  πατριαρχικό   θρόνο.  Ο  Πατριάρχης Κάλλιστος   όμως,  θεματοφύλακας   της   ορθής    πίστεως και  νομιμότητος,   αποποιήθηκε  την  ηγεσία  της  Εκκλησίας και  μετέβη  στην    Τένεδο.

Αξιομνημόνευτη   πατριαρχική   πράξη  κατά   το    διάστημα   της   πρώτης   πατριαρχείας   του   Αγίου   Καλλίστου    είναι  η  έκδοση  σιγιλίου,  το   Δεκέμβριο   του   1350,  κατά  των   προστρεχόντων    στους μάγους,  για    να    αντιμετωπίσει την  εκφυλιστική  πνευματική   κατάσταση   του    λαού,  που  είχε  την  αρχή  της   στην   πνευματική  ένδεια    του   κλήρου.

Το Δεκέμβριο  του 1351 ο Άγιος, προκειμένου να προστατέψει την πνευματική  ενότητα   της   Ορθοδοξίας,   συγκάλεσε    τοπική    Σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη, που καταδίκασε τις κακοδοξίες των  αντιησυχαστών    Βαρλαάμ  και  Ακινδύνου καθώς  και  τους  πρεσβεύοντες    τις    ίδιες    δοξασίες   μητροπολίτες   Εφέσου   και    Γάνου.  Το   1352   δεν    δίστασε   να    αφορίσει   το   Σερβικό    Πατριαρχείο,  που  είχε  παράνομα    συσταθεί  από    το    Σέρβο    ηγεμόνα   Στέφανο   Δουσάν,   προκειμένου   να    κρατήσει   ενωμένη   την Αγία    του    Χριστού   Εκκλησία.

Μετά  την  εκούσια  απομάκρυνση  του  Αγίου  Καλλίστου  από   τον οικουμενικό  θρόνο,  ο  αυτοκράτορας  Ιωάννης  Καντακουζηνός  συγκάλεσε   Σύνοδο,  που   κήρυξε   έκπτωτο   τον    Κάλλιστο    και  εξέλεξε   στον   οικουμενικό   θρόνο   το  Μητροπολίτη  Ηρακλείας Φιλόθεο    Κόκκινο  (1353 – 1354).

Η    είσοδος    στην   πρωτεύουσα,    το   Νοέμβριο   του   1354,   δυνάμεων φιλικά  προσκείμενων  στον  αυτοκράτορα   Ιωάννη   Ε’   Παλαιολόγο, σήμανε    ουσιαστικά   το    τέλος   του    εμφυλίου    πολέμου   και    την  άνοδο,   το   χειμώνα  του   1355,    στον    οικουμενικό   θρόνο,   για    δεύτερη   φορά,   του    Αγίου    Καλλίστου.   Κατά   το   χρονικό   διάστημα της   δεύτερης   πατριαρχείας  του   αξίζει   να   αναφερθούν:    α)   η έκδοση   συνοδικού  τόμου,   που    απαγόρευε   τα    συνοικέσια   ανάμεσα σε  μικρά   παιδιά,   και   β)   η    μείζονος  σημασίας   πατριαρχική διδασκαλία    προς    τους  Βουλγάρους   ιερείς  και  μοναχούς,  που  βάπτιζαν   κακώς,   με  μία   μόνο   κατάδυση   και   ραντισμό,    ενώ   το Άγιο   Μύρο   αντικαθιστούσαν   με    Μύρο  από    τα    λείψανα  του  Αγίου    Δημητρίου    και    του   Αγίου   Βαρβάρου.

Κατά   τη   διάρκεια   της   δεύτερης    πατριαρχείας    του  Αγίου, ιδρύθηκαν  τα   μοναστήρια   Παντοκράτορος    και   Σίμωνος    Πέτρας  στο    Άγιον    Όρος.

Το    τέλος   του   εμφύλιου   σπαραγμού    στη   βυζαντινή    αυτοκρατορία  δεν  έφερε   και    την    ειρήνη    στην    επικράτειά    της.   Η    ημισέληνος  ως   δρέπανο θανάτου   θέριζε  τα  στάχυα  της  Ορθοδοξίας  στα   καλλίκαρπα   μέρη  του  Έβρου.   Οι   Τούρκοι,   που   ήλθαν   ως   σύμμαχοι του Ιωάννου Καντακουζηνού στα Βαλκάνια,  έφτιαξαν  ισχυρά   προγεφυρώματα  στη  Θράκη  και  με  έδρα  το Διδυμότειχο,  την  Αδριανούπολη  και   τη   Φιλιππούπολη  κατέστρεφαν   την   ύπαιθρο χώρα,   εφαρμόζοντας   συστηματικά   μέτρα    εποικισμού. Η αντιμετώπιση  αυτής   της  καταστάσεως   απαιτούσε   τη   συνένωση    των  χριστιανικών δυνάμεων της Βαλκανικής. Ο Άγιος  Κάλλιστος  ηγήθηκε   μιας   αυτοκρατορικής  πρεσβείας  προς   την    ηγεμόνα    των Σέρβων   Ελισάβετ,   με    αντικειμενικό   σκοπό  τη   συμμαχία   των Σερβικών   και  των    Βυζαντινών   δυνάμεων  για   να    αναχαιτισθεί   ο  τουρκικός    επεκτατισμός    στη    Θράκη.

Ο  Οικουμενικός  Πατριάρχης  και  η  συνοδεία   του,    αφού  προσκύνησαν    στο   Άγιον    Όρος,  έφτασαν   στην   πόλη   των    Σερρών  στις   αρχές  Ιουνίου  του  1364,  όπου   τους   υποδέχθηκε   φιλόφρονα    η ηγεμονίδα   των   Σέρβων   Ελισάβετ.    Όμως,   ο   Πατριάρχης    Κάλλιστος   Α’   ασθένησε   από   λοιμώδη   νόσο   και   τελείωσε   το    βίο  του    απρόοπτα    στην    πόλη    των    Σερρών.

Η  θλιβερή  είδηση  του   απρόοπτου   τέλους   της   ζωής   του   Πατριάρχου  διέτρεξε   τα   όρια   της   αυτοκρατορίας.    Επιτροπές    από  τα    σπουδαιότερα  μοναστήρια του Αγίου Όρους και μάλιστα της Λαύρας,  ήρθαν   στις   Σέρρες   και  ζήτησαν  από   την    Ελισάβετ    το σκήνωμα  του  Αγίου  προκειμένου  να  το  μεταφέρουν  στη   μητρόπολη του    Ορθόδοξου  μοναχισμού,  το  Άγιον  Όρος.   Η   ηγεμονίδα   των Σέρβων   δεν    κάμφθηκε   από  τις  παρακλήσεις  των  μοναχών,  λέγοντάς  τους   πως   θα   κρατήσει    το    άγιο    λείψανό    του   για    να  έχει  η ίδια  και  η  πόλη των Σερρών την αγία του προστασία.
Η   ηγεμόνας   Ελισάβετ   ενταφίασε  με  μεγαλοπρέπεια   τον    Πατριάρχη    στη   Μητρόπολη    των   Σερρών.         
Ασφαλείς  ενδείξεις   βεβαιώνουν   πως   το   μεγαλοπρεπές    παρεκκλήσι, αριστερά   της   εισόδου   του   Ιερού   Μητροπολιτικού    Ναού   των    Αγίων    Θεοδώρων    στεγάζει   τον    τάφο    του    Αγίου    Καλλίστου.

 

Saint Callistos the Patriarch of Constantinople

 

 

Saint Callistos was born around the end of the 13th century AD. and he was coached in the solitary life and the theory of hesychasm in Maget's Skete. Here he met with Saint Athanasius the Meteorite, who helped him build the Monastery of the Transfiguration of the Savior in Meteora. Born with a spirit of compassion, patience and love, the monk Callistus became a disciple of Saint Gregory of Sinai, whose life he wrote.

The civil disagreement that had erupted in Byzantium between emperors caused great disaster throughout the empire. The devastation of both islands and small towns due to raids and war operations has fueled social deprivation.

In 1342, the Holy Community of Mount Athos establishes a commission for peace and conciliation, which it sends to Constantinople to reconcile the Byzantine emperors Ioannis Kantakouzenos (1347 - 1354) and Ioannis Palaiologos (1341 - 1391). The leading figure in this committee was the virtuous monk Callistos, who impressed the warring kings despite the ineffectiveness of the peace effort. Later, Hieromonk Callistos was appointed by the Holy Community to be a member of the anti-Bogomils anti-Semitic committee, whose malicious teaching had stalled in its early stages.

After the resignation of Ecumenical Patriarch Isidore, the Ecumenical Throne was decorated by the Hieromartyr Kallistos, following a proposal by Emperor John Kantakouzenos. On June 10, 1350, the election and enthronement of St. Callistus I, who was patriarchate until 1353, was voluntarily abolished and the Patriarchate voluntarily expelled and lived in the Holy Monastery of St. Mamdos in Constantinople. Emperor John Kantakouzenos formally demanded the return of the Saint to the patriarchal throne. However, Patriarch Callistos, the guardian of good faith and legality, renounced the leadership of the Church and went to Tenedos.

A memorable patriarchal act during the time of the first patriarchate of St. Callistos was the issuance of a sigil in December 1350, against the magicians, to deal with the degenerate spiritual condition of the people, which had its origin in the spiritual poverty of the clergy.

In December 1351, the Saint, in order to protect the spiritual unity of Orthodoxy, convened a local Synod in Constantinople, condemning the evils of the bishops Barlaam and Aquinas as well as the ambassadors of the same bishops and bishops. In 1352 he did not hesitate to refer to the Serbian Patriarchate, which had been illegally established by Serbian ruler Stefan Dusan, in order to keep the Church of the Holy One united.

Following the voluntary removal of St. Callistus from the Ecumenical throne, Emperor John Kantakouzenos convened a Synod, which proclaimed the Callist, and elected Metropolitan of Heraklion Philotheos Red (1353).

The entrance to the capital, November 1354, of forces friendly to Emperor John E. Paleologos, marked the end of the civil war and the rise, in the winter of 1355, of the Ecumenical throne, for the second time, of St. Callistus. During the time of his second patriarchate, it is worth mentioning: (a) the issue of a synodical volume banning the intercourse between young children, and (b) the major patriarchal teaching to Bulgarian priests and monks who were baptized with only one diving and splashing, while Saint Miros was replaced with Miros by the remains of St. Demetrius and St. Barbara.

During the Second Patriarchate of Saints, the monasteries of Pantokrator and Simon Petros were founded in Mount Athos.

The end of the civil strife in the Byzantine Empire did not bring peace to its territory either. The Crescent as a scythe of death was cutting the corns of Orthodoxy in the rocky parts of Evros. The Turks, who came as allies of Ioannis Kantakouzenos in the Balkans, built strong bridges in Thrace and established Didimoticho, Adrianople and Philippopolis, destroying the countryside, systematically implementing colonial measures. Addressing this situation required the unification of the Christian forces in the Balkans. Saint Callistos led an imperial embassy to the Serbian ruler Elizabeth, with the objective of the alliance of Serbian and Byzantine forces to stop Turkish expansionism in Thrace.

The Ecumenical Patriarch and his entourage, after worshiping on Mount Athos, arrived in the city of Serres at the beginning of June 1364, where they were welcomed by the Serbian leader Elizabeth. However, Patriarch Callistos I became ill with an infectious disease and ended his life unexpectedly in the city of Serres.

The sad news of the unexpected end of Patriarch's life went beyond the limits of the empire. Committees from the most important monasteries of Mount Athos, and even of Lavra, came to Serres and asked Elisabeth to carry the saint's statue in order to transfer it to the metropolis of Orthodox monasticism, Mount Athos. The Serbian leader did not obey the monks' pleas, telling them that he would keep his holy relic so that he and the city of Serres would have his holy protection.

The ruler Elizabeth buried the Patriarch in the Metropolis of Serres with dignity.

Safe indications confirm that the magnificent chapel, to the left of the entrance to the Holy Metropolitan Church of Saint Theodore, houses the tomb of St. Kallistos.