Β' Κυριακή των Νηστειών Αγίου Γρηγορίου Παλαμά

 

Ο θείος αυτός πατέρας, καταγόταν από την Ασία και ανετράφη από παιδί στην βασιλική αυλή της Κωνσταντινούπολης. Τελείωσε τις σπουδές του στη φιλοσοφία, ρητορική και φυσική. Στη λογική, κατά την αποφοιτήριο διάλεξή του ενώπιον του αυτοκράτορα και των αξιωματούχων, ο πρύτανης του πανεπιστημίου ανεφώνησε με θαυμασμό ότι αν ήταν παρών και ο ίδιος Aριστοτέλης θα τον επαινούσε.

Μετά τις σπουδές του όμως, απέρριψε τη προσφορά υψηλών αξιωμάτων του αυτοκράτορα, εγκατέλειψε τα βασίλεια και από είκοσι χρονών ασκήτευσε στο Άγιον Όρος. Πρώτα στην Λαύρα του Βατοπεδίου κατόπιν στη Λαύρα του Αθανασίου καθώς και στην ερημική τοποθεσία Γλωσσία, σημερινή Προβάτα. Αναχώρησε από το Όρος για τα Ιεροσόλυμα, αλλά στην Θεσσαλονίκη είδε σε όραμα τον Άγιο Δημήτριο που του απαίτησε να μείνει και να μονάσει εκεί κοντά. Μόνασε τότε στη Βέροια και τριάντα χρονών έγινε ιερέας. Εκεί πλήθη μοναχών και λαϊκών προσέτρεχαν να τον συμβουλευθούν. Μετά πέντε χρόνια και λόγω εισβολής των Σέρβων επέστρεψε στον Άθωνα σε κοντινό κελί της Μεγίστης Λαύρας, όπου έφθασε σε μεγάλα ύψη φωτισμού και εκεί σε όραμα έλαβε εντολή να ασχοληθεί με δογματικά θέματα. Κατόπιν λόγω της φήμης του αναγκάσθηκε να γίνει ηγούμενος για ένα χρόνο στη μονή Εσφιγμένου. Αργότερα έγινε και αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης για δώδεκα χρόνια, αλλά μόνο στα μισά παρέμεινε λόγω περιπετειών, από τη δράση του, μέχρι και φυλακής.

Παραστάθηκε στις συγκροτηθείσες συνόδους του 1341 και 1347 και πολέμησε τις κακοδοξίες των δυτικόφρονων Βαρλαάμ και Ακινδύνου.
Έγραψε πολλά θεολογικά συγγράμματα ιδιαίτερα δογματικά για να καταπολεμήσει τους αιρετικούς, όπως περί του Αγίου Πνεύματος, καθώς και επιστολές στους αντιησυχαστές, επίσης διάφορα ομολογιακά κείμενα. Είναι ο θεολόγος της χάριτος, του ακτίστου φωτός.

Μετά στασιμότητα πολλών αιώνων ο Γρηγόριος πέτυχε να ανανεώσει την θεολογική ορολογία και να δώσει νέες κατευθύνσεις στη θεολογική σκέψη. Ξεκίνησε από προσωπικές εμπειρίες και απέδειξε ότι το έργο της θεολογίας είναι ασύγκριτα ανώτερο από της φιλοσοφίας και επιστήμης. Αξιολογεί την έξω σοφία ως περιορισμένη, αναφέροντας δύο γνώσεις, την θεία και την ανθρώπινη και δύο Θεϊκά δώρα, τα φυσικά για όλους και τα υπερφυσικά ή πνευματικά που δίδονται όποτε θέλει ο Θεός και μόνο στους καθαρούς και αγίους, στους τελείους. Η θεολογία ολοκληρώνεται δια της θεοπτίας.

Οι αντίπαλοι του Παλαμά πίστευαν στο χωρίο του Ιωάννου ότι «τον Θεόν ουδείς εώρακε πώποτε» και κατηγορούσαν τους μοναχούς που είχαν θεοπτία, ως ομφαλοσκόπους. Ο Γρηγόριος αντέτεινε ότι ο Κύριος είπε: «οι καθαροί στην καρδία τον Θεόν όψονται» (Ματθ. 5,8). Θεμελιώδης προσφορά του Γρηγορίου στην θεολογία είναι η διάκριση στην ουσία και ενέργεια του Θεού. Η ύπαρξη του Θεού συνίσταται σε δύο. Στην ουσία Του, η οποία είναι άκτιστη, ακατάληπτη και αυθύπαρκτη και ονομάζεται κυριολεκτικά θεότης (εδώ αναφέρεται το ουδείς εώρακε) και στις ενέργειές Του, οι λεγόμενες ιδιότητες ή προσόντα που είναι μεν άκτιστες, αλλά καταληπτές. Άλλο λοιπόν η θεότης και άλλο η βασιλεία, η αγιότης κ.λ.π.
Ο άνθρωπος είναι μίγμα δύο διαφόρων κόσμων και συγκεφαλαιώνει όλη την κτίση. Ακολουθώντας την Πατερική γραμμή σε σύγκριση με τη πλατωνική και βαρλααμική ανθρωπολογία, θεωρεί ότι το σώμα του ανθρώπου δεν είναι πονηρό, αλλά αποτελεί κατοικία του νου, αφού μάλιστα καθίσταται και του Θεού κατοικία, έτσι μαζί με τη ψυχή καθιστά τον άνθρωπο ενιαίο και αδιάσπαστο σύνολο. Η αναγέννηση του ανθρώπου γίνεται με το βάπτισμα και η ανακαίνιση με την θεία Ευχαριστία. Είναι τα δύο θεμελιώδη μυστήρια, της θείας οικονομίας.
Το ουσιωδέστερο στοιχείο της διδασκαλίας του αγίου Γρηγορίου Παλαμά συνίσταται στην ανύψωση του ανθρώπου υπεράνω αυτού του   κόσμου.    Η εμπειρία    της   θεώσεως   είναι   δυνατή   από    εδώ   με   την   παράδοξο   σύνδεση του   ιστορικού   με   του   υπεριστορικού.   Το   φως   που   είδαν  οι   μαθητές   του Χριστού    στο    Θαβώρ,   το   φως   που   βλέπουν   οι   καθαροί    ησυχαστές   σήμερα και     η   υπόστασις    των   αγαθών   του   μέλλοντος   αιώνος   αποτελούν   τις   τρείς φάσεις    ενός   και  του   αυτού   πνευματικού   γεγονότος,   σε   μια    υπερχρόνια   πραγματικότητα.
Προβάλλει    λοιπόν   η   Εκκλησία   την   μνήμη   του   στη   δεύτερη   Κυριακή,    ως συνέχεια,    τρόπον   τινά   και     επέκταση    της   πρώτης    Κυριακής,  της Ορθοδοξίας.   Η    μνήμη   του   αγίου    Γρηγορίου    Παλαμά    είναι   ένα   είδος δευτέρας   «Κυριακής   της   Ορθοδοξίας»
Κοιμήθηκε   σε   ηλικία   63   χρονών   στις   14   Νοεμβρίου   από   ασθένεια   και αγιοποιήθηκε   σύντομα.   Το   ιερό   του   λείψανο    σώζεται   σήμερα   στη μητρόπολη   της    Θεσσαλονίκης.

Απολυτίκιον.   Ήχος    πλ. δ’.    
Ορθοδοξίας    ο    Φωστήρ,  Εκκλησίας    το   στήριγμα  και  διδάσκαλε,  των Μοναστών   η   καλλονή,   των  Θεολόγων  υπέρμαχος  απροσμάχητος, Γρηγόριε   Θαυματουργέ,   Θεσσαλονίκης  το    καύχημα,   κήρυξ   της   χάριτος, ικέτευε    δια    παντός,   σωθήναι  τας  ψυχας    ημών.

Κοντάκιον.  Ήχος    πλ. δ’.   Τη    υπερμάχω.

Το    της     σοφίας    ιερόν   και   θείον   όργανον

Θεολογίας   την   λαμπράν   συμφώνως   σάλπιγγα

Ανυμνούμέν   σε   Γρηγόριε  θεορρήμον·

Αλλ’   ως    νους   Νοΐ   τω   πρώτω   παριστάμενος

Προς   αυτόν   τον   νουν   ημών   Πάτερ   οδήγησον,           
Ίνα    κράζωμεν,    χαίρε    κήρυξ    της    χάριτος.

Μεγαλυνάριον.
Χαίροις   Εκκλησίας   θείος   φωστήρ,   και   Θεσσαλονίκης  ποιμενάρχης   ο ευκλεής·   χαίροις   του   ακτίστου,  φωτός πάνσοφον στόμα, Γρηγόριε παμμάκαρ,   πιστών    εδραίωμα.

 

 

2nd Sunday of Lent of Saint Gregory Palamas

 

 

This uncle father, came from Asia and was raised as a child in the royal court of Constantinople. He completed his studies in philosophy, rhetoric and physics. In logic, during his graduation lecture before the emperor and the officials, the rector of the university exclaimed with admiration that if he were present, Aristotle himself would praise him.

After his studies, however, he rejected the offer of high positions of emperor, left the kingdoms and practiced on Mount Athos for twenty years. First in the Lavra of Vatopedi then in the Lavra of Athanasios as well as in the deserted location Glossia, today's Provata. He left Mount Athos for Jerusalem, but in Thessaloniki he saw in a vision Saint Demetrius who demanded that he stay and consecrate nearby. He then consecrated in Veria and at the age of thirty became a priest. There crowds of monks and lay people came to consult him. After five years and due to the invasion of the Serbs, he returned to Mount Athos in a nearby cell of the Great Lavra, where he reached great heights of enlightenment and there in a vision he was ordered to deal with dogmatic issues. Then, due to his fame, he was forced to become abbot for a year in the monastery of Esfigmenos. He later became archbishop of Thessaloniki for twelve years, but only half remained due to adventures, from his actions to prison.

He attended the constitutions of 1341 and 1347 and fought the evils of the westerners Barlaam and Akindynos.

He wrote many theological books, especially dogmatic ones, to fight the heretics, such as about the Holy Spirit, as well as letters to the troublemakers, as well as various confessional texts. He is the theologian of grace, of uncreated light.

After many centuries of stagnation, Gregory succeeded in renewing theological terminology and giving new directions to theological thought. He started from personal experiences and proved that the work of theology is incomparably superior to that of philosophy and science. He evaluates external wisdom as limited, mentioning two knowledges, the divine and the human and two Divine gifts, the natural for all and the supernatural or spiritual that are given whenever God wants and only to the pure and holy, to the perfect. Theology is completed through theology.

Palamas' opponents in the verse of John believed that "no one ever worshiped God" and accused the monks who had a vision, as umbilical cords. Gregory countered that the Lord said, "The pure in heart behold God" (Matt. 5: 8). Gregory's fundamental contribution to theology is the distinction in the essence and energy of God. The existence of God consists of two. In His essence, which is uncreated, incomprehensible and self-existent and is literally called a deity (no one is mentioned here) and in His actions, the so-called qualities or qualifications that are uncreated but conceivable. So the deity is different and the kingdom, the holiness, etc. is different.

Man is a mixture of two different worlds and sums up all creation. Following the Paternal line in comparison with Platonic and Barlaamic anthropology, he considers that the human body is not evil, but is the abode of the mind, since it also becomes the abode of God, thus together with the soul it makes man a single and indivisible whole. The rebirth of man takes place through baptism and the renewal with the divine Eucharist. They are the two fundamental mysteries of the divine economy.

The most essential element of the teaching of St. Gregory Palamas is the exaltation of man above this world. The experience of deification is possible from here with the paradoxical connection of the historical with the prehistoric. The light seen by the disciples of Christ in Tabor, the light seen by the pure hesychasts today, and the existence of the goods of the next century constitute the three phases of one and the same spiritual event, in an eternal age.

The Church therefore promotes his memory on the second Sunday, as a continuation, in a way, and an extension of the first Sunday, of Orthodoxy. The memory of St. Gregory Palamas is a kind of second "Orthodox Sunday"

He fell asleep at the age of 63 on November 14 due to illness and was soon canonized. His holy relic is preserved today in the metropolis of Thessaloniki.

Apolitikion. Sound pl. d ’.

Foster orthodoxy, the support and teacher of the Church, the beauty of the Monks, the unyielding supporter of the Theologians, Gregory the Miracle Worker, the boast of Thessaloniki, the preacher of grace, he begged for everything, he saved our souls.

 

 

Κοντάκιον. Sound pl. d ’. I fight her.

The holy and divine instrument of wisdom

Theology the lambran according to the trumpet

Reminiscent of Gregory the Theorist;

But as the mind of the first presenter

To this mind of ours Pater lead,

Ίνα κράζωμεν, χαίρε κήρυξ της χάριτος.

 

 

Μεγαλυνάριον.

Joys of the Church, uncle foster, and of the pastor of Thessaloniki, the easy one;